Prywatny wykup samochodu z leasingu przez jednego ze wspólników spółki cywilnej

Pytanie: Wspólnik spółki cywilnej za zgodą drugiego wspólnika, wykupuje samochód osobowy z leasingu operacyjnego na własne nazwisko, do celów prywatnych, nie związanych z działalnością gospodarczą. Samochód w związku z tym nie trafia do ewidencji środków trwałych spółki, spółka nie księguje faktury wykupu. Czy wykup samochodu przez jednego ze wspólników powoduje: - powstanie podatku dochodowego z tyt. art. 11 ust 2b u.p.d.o.f. (wykup za cenę poniżej wartości rynkowej pojazdu). Czy sprzedaż samochodu będzie zwolniona z podatku dochodowego po 6 miesiącach czy po 6 latach? Czy rezygnację z partycypacji we współwłasności samochodu przez jednego ze wspólników spółki cywilnej należy traktować jako formę darowizny i czy skutkiem jest podatek od darowizny?

Odpowiedź:Uważam, że w przedstawionym stanie faktycznym:

  1. u osoby fizycznej, o której mowa, nie powstanie z tytułu wykupu samochodu z leasingu przychód z częściowo odpłatnych świadczeń,
  2. podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym przychód ze sprzedaży przedmiotowego samochodu nie powstanie, jeżeli zostanie on odpłatnie zbyty po upływie sześciu miesięcy, licząc od końca miesiąca jego wykupu z leasingu przez osobę fizyczną, o której mowa,
  3. nie dochodzi do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Uzasadnienie: Popularną od wielu lat formą finansowania nabywania samochodów jest leasing. Istotą leasingu jest co prawda oddanie nabytej w tym celu rzeczy do używania (względnie używania i pobierania pożytków) leasingobiorcy, lecz najczęściej umowy leasingu przewidują tzw. opcję wykupu. Korzystając z tej opcji leasingobiorcy mogą po zakończeniu umowy leasingu nabyć własność przedmiotu leasingu (najczęściej za niewielką część jego wartości).

Wykupu samochodu będącego przedmiotem leasingu dokonać może jednak nie tylko korzystający. Jeżeli taka jest wola stron, wykupu takiego samochodu może również dokonać inny podmiot, w tym jeden ze wspólników spółki cywilnej, którzy – jako korzystający – byli stroną umowy leasingu.

Mając to na uwadze wyjaśnić pragnę, że przyjmuje się, iż w przypadku wykupu przedmiotu leasingu po cenie uwzględniającej wartość przedmiotu umowy, stopień jego zużycia oraz kwotę zapłaconych rat leasingowych u osób fizycznych wykupujących samochody z leasingu nie powstają, co do zasady, przychody z częściowo odpłatnych świadczeń, o których mowa w art. 11 ust. 2b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) - dalej u.p.d.o.f. Dotyczy to również sytuacji, gdy wykupu z leasingu dokonuje osoba fizyczna będąca jednym z korzystających (np. jeden ze wspólników spółki cywilnej, którzy – jako korzystający – byli stroną umowy leasingu). Nie ma bowiem podstaw, aby przyjmować, że w takich przypadkach rzecz ma się inaczej. Uważam zatem, że w przedstawionym stanie faktycznym u osoby fizycznej, o której mowa, nie powstanie z tytułu wykupu samochodu z leasingu przychód z częściowo odpłatnych świadczeń, o których mowa w art. 11 ust. 2b u.p.d.o.f.

Wyjaśnić jednocześnie pragnę, że „prywatny” wykup samochodu będącego przedmiotem leasingu operacyjnego powoduje, że samochód ten nigdy nie staje się składnikiem majątku firmy osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. W konsekwencji przychód z ewentualnej sprzedaży takiego samochodu nie jest przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d u.p.d.o.f., który powstaje, jeżeli sprzedaż nastąpi przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie (wykup z leasingu) samochodu. Co istotne, stanowisko powyższe potwierdzają obecnie nie tylko sądy administracyjne (zob. przykładowo wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2013 r., I SA/Po 574/13 czy wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 lutego 2015 r., I SA/Gl 1028/14), ale również – od niedawna – organy podatkowe. Jak czytamy w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w łodzi z dnia 5 listopada 2015 r. (IPTPB3/4511-206/15-2/RR), „w sytuacji gdy po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego Wnioskodawca wykupi samochód, o którym mowa we wniosku od leasingodawcy z przeznaczeniem na cele osobiste (prywatne nie związane z działalnością gospodarczą) to przychód ze sprzedaży nie powstanie, jeżeli zbycie samochodu osobowego będzie miało miejsce po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło jego nabycie. Natomiast jeżeli odpłatne zbycie ww. samochodu nastąpi przed upływem ww. terminu, to przychód uzyskany z tej sprzedaży będzie stanowił przychód, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ww. ustawy, do którego mają zastosowanie zasady opodatkowania właściwe dla tego źródła przychodu”. Podobnie Minister Finansów w stanowiącym zmianę interpretacji indywidualnej piśmie z dnia 25 lutego 2016 r. (DD9.8220.2.56.2016.KZU), „skoro wykupiony po zakończeniu umowy leasingu samochód nie będzie przez Wnioskodawczynię wykorzystywany w działalności gospodarczej i nie zostanie zaliczony do składników majątku firmy, wymienionych w art. 14 ust. 2 pkt 1 ustawy, to przychód uzyskany ze sprzedaży tego samochodu nie będzie stanowił przychodu z działalności gospodarczej. Przychód ze sprzedaży tego samochodu należy zakwalifikować do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy, czyli do odpłatnego zbycia rzeczy. W sytuacji, gdy zbycie samochodu miało miejsce po upływie pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło jego nabycie, obowiązek podatkowy po stronie Wnioskodawczyni nie powstanie”.

Także to dotyczy również sytuacji, gdy wykupu z leasingu dokonuje osoba fizyczna będąca jednym z korzystających (np. jeden ze wspólników spółki cywilnej, którzy – jako korzystający – byli stroną umowy leasingu). I w tym bowiem przypadku nie ma podstaw, aby przyjmować, że w takich przypadkach rzecz ma się inaczej. A zatem według mnie podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym przychód ze sprzedaży przedmiotowego samochodu nie powstanie, jeżeli zostanie on odpłatnie zbyty po upływie sześciu miesięcy, licząc od końca miesiąca jego wykupu z leasingu przez osobę fizyczną, o której mowa.

Na zakończenie pragnę wyjaśnić, że według mnie w przedstawionej sytuacji nie dochodzi do podlegającej opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn czynności, w szczególności do opodatkowanej tym podatkiem darowizny. W przedstawionym stanie faktycznym drugi ze wspólników nie tyle bowiem zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz pierwszego ze wspólników kosztem swego majątku (zob. art. 888 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.) czy przekazuje takie świadczenie, ale po prostu nie korzysta z przysługującego mu prawa (prawa do wykupu). Uważam zatem, że w omawianej sytuacji nie dochodzi do opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn.

Tomasz Krywan, doradca podatkowy

Odpowiedź udzielona w dniu 12 sierpnia 2016 r. dla: 

Wolters Kluwer

zamów aktualizację odpowiedzi